Tiêu chuẩn kích thước cầu thang nhà ở trong xây dựng

Cầu thang là hạng mục quan trọng trong thiết kế và xây dựng nhà ở, vừa đảm bảo kết nối giữa các tầng vừa ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn và thuận tiện khi sử dụng. Vì vậy, việc xác định tiêu chuẩn kích thước cầu thang nhà ở như chiều rộng, chiều cao bậc, chiều sâu mặt bậc và độ dốc cần được tính toán phù hợp ngay từ giai đoạn thiết kế. Cùng Vuanoithat.asia tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau đây. 

Tiêu chuẩn thiết kế cầu thang nhà ở cần đảm bảo những gì?

Tiêu chuẩn cầu thang nhà ở là tập hợp các yêu cầu và thông số kỹ thuật nhằm đảm bảo cầu thang an toàn, thuận tiện và phù hợp với không gian sử dụng. Khi thiết kế, cần quan tâm đến các yếu tố như chiều rộng vế thang, chiều cao và chiều sâu bậc, độ dốc, chiều cao lan can, chiếu nghỉ và cách bố trí số bậc.

Mỗi ngôi nhà có diện tích, chiều cao tầng và kiểu kiến trúc khác nhau nên kích thước cầu thang có thể được điều chỉnh linh hoạt. Tuy nhiên, các thông số vẫn cần nằm trong giới hạn phù hợp để tránh tình trạng cầu thang quá dốc, bậc khó đi, chiếm nhiều diện tích hoặc gây mất an toàn.

Do đó, gia chủ nên xem các tiêu chuẩn này là cơ sở để định hướng thiết kế. Khi triển khai bản vẽ thực tế, kiến trúc sư và kỹ sư sẽ căn cứ thêm vào chiều cao tầng, mặt bằng, vị trí cầu thang, vật liệu và nhu cầu sử dụng của gia đình để đưa ra kích thước phù hợp nhất.

Tìm hiểu tiêu chuẩn kích thước cầu thang nhà ở

Khi thiết kế cầu thang cho nhà ở, kích thước từng bộ phận cần được tính toán đồng bộ để đảm bảo an toàn, thuận tiện và phù hợp với diện tích công trình. 

Chiều cao bậc cầu thang

Khoảng cách theo phương đứng giữa hai mặt bậc liên tiếp. Đây là thông số ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ thoải mái và an toàn khi bước lên xuống cầu thang.

Đối với nhà ở dân dụng, chiều cao bậc thường được thiết kế khoảng 15 – 18cm. Nếu bậc quá cao, người sử dụng phải nâng chân nhiều hơn, dễ gây mỏi khi di chuyển, đặc biệt đối với trẻ em và người lớn tuổi. Ngược lại, nếu bậc quá thấp, số lượng bậc sẽ tăng lên, khiến cầu thang chiếm nhiều diện tích hơn.

Cần phân biệt chiều cao tầng với chiều cao bậc thang. Chiều cao tầng là khoảng cách từ sàn tầng dưới đến sàn tầng trên, còn chiều cao bậc là kích thước của từng bước cầu thang. Khi thiết kế, chiều cao tầng sẽ được chia đều cho số bậc để tạo ra chiều cao bậc phù hợp.

Chiều sâu mặt bậc cầu thang

Chiều sâu mặt bậc là khoảng cách theo phương ngang mà người sử dụng đặt bàn chân lên khi bước. Kích thước này cần đủ rộng để bàn chân có điểm tựa chắc chắn.

Đối với nhà ở, mặt bậc thường có chiều sâu khoảng 25 – 30cm. Trong đó, khoảng 27 – 30cm thường tạo cảm giác bước chân thoải mái hơn.

Mặt bậc quá hẹp khiến người dùng dễ bước hụt hoặc mất thăng bằng. Ngược lại, mặt bậc quá rộng sẽ làm tăng chiều dài vế thang và chiếm nhiều diện tích trong nhà.

Một nguyên tắc thường được áp dụng khi thiết kế là quan hệ giữa chiều cao bậc và chiều sâu mặt bậc phải tạo ra bước đi tự nhiên.

Tham khảo công thức: 2H + B ≈ 60 – 64cm

Trong đó:

• H: chiều cao bậc.
• B: chiều sâu mặt bậc.

 Chiều rộng vế thang

Chiều rộng cầu thang quyết định khả năng lưu thông và mức độ thuận tiện khi sử dụng. Với nhà ở có diện tích hạn chế, chiều rộng vế thang có thể được thiết kế khoảng 80 – 90cm để tiết kiệm diện tích nhưng vẫn đảm bảo một người di chuyển tương đối thoải mái.

Đối với những căn nhà có diện tích rộng, chiều rộng khoảng 90 – 120cm sẽ tạo cảm giác thông thoáng hơn và thuận tiện khi có hai người di chuyển hoặc khi vận chuyển đồ đạc giữa các tầng.

Việc lựa chọn chiều rộng không nên chỉ dựa vào diện tích mà còn cần xem xét vị trí cầu thang, số lượng người sử dụng và cách bố trí nội thất xung quanh.

Chiều cao lan can và tay vịn

Lan can có nhiệm vụ bảo vệ người sử dụng khỏi nguy cơ trượt hoặc ngã khỏi mép cầu thang. Vì vậy, chiều cao lan can cần được tính toán phù hợp với tầm vóc người sử dụng.

Đối với cầu thang nhà ở, chiều cao tay vịn thường được bố trí khoảng 90 – 100cm tính từ mũi bậc, tùy thiết kế và yêu cầu công trình. Lan can quá thấp sẽ làm giảm khả năng bảo vệ, trong khi lan can quá cao có thể gây bất tiện khi sử dụng.

Ngoài chiều cao, khoảng cách giữa các thanh lan can cũng cần được thiết kế hợp lý, đặc biệt đối với gia đình có trẻ nhỏ. Các chi tiết lan can không nên tạo thành khoảng trống lớn khiến trẻ có thể chui lọt hoặc leo trèo.

Độ dốc cầu thang

Là yếu tố quyết định cảm giác trong quá trình di chuyển. Cầu thang quá dốc sẽ khiến người dùng nhanh mệt và tăng nguy cơ mất thăng bằng; trong khi cầu thang quá thoải sẽ cần nhiều diện tích xây dựng hơn.

Đối với nhà ở dân dụng, độ dốc thường được lựa chọn trong khoảng 30 – 36°, tùy thuộc vào chiều cao bậc và chiều sâu mặt bậc.

Khi thiết kế, không nên chỉ xác định độ dốc độc lập mà cần kết hợp với kích thước bậc. Một cầu thang có độ dốc hợp lý phải tạo được bước đi tự nhiên, không khiến người dùng phải bước quá cao hoặc quá ngắn.

Đối với cầu thang xoắn, hình thức và diện tích mặt bậc thay đổi theo bán kính đường cong nên cần tính toán kỹ hơn. Không nên áp dụng máy móc kích thước của cầu thang thẳng cho cầu thang xoắn.

Số bậc cầu thang

Số bậc được xác định chủ yếu dựa trên chiều cao tầng và chiều cao bậc, sau đó mới cân nhắc đến yếu tố phong thủy nếu gia chủ có nhu cầu. Ví dụ, với chiều cao tầng là 3,2m và lựa chọn chiều cao mỗi bậc khoảng 16cm: 3.200 ÷ 160 = 20 bậc

Từ kết quả này, kiến trúc sư có thể điều chỉnh số bậc và chiều cao thực tế sao cho phù hợp với tổng chiều cao tầng.

Trong thiết kế nhà ở Việt Nam, nhiều gia chủ còn quan tâm đến quan niệm “Sinh – Lão – Bệnh – Tử” và mong muốn số bậc rơi vào cung Sinh. Tuy nhiên, đây là yếu tố thuộc về quan niệm phong thủy, không phải tiêu chí kỹ thuật bắt buộc. Yếu tố quan trọng nhất vẫn là kích thước bậc, độ dốc và sự an toàn khi sử dụng.

Kích thước gờ mũi bậc

Gờ mũi bậc là phần mép nhô ra ở phía trước mặt bậc. Bộ phận này vừa góp phần hoàn thiện hình thức cầu thang vừa giúp tạo điểm kết thúc rõ ràng cho từng bậc.

Gờ mũi bậc thường được thiết kế nhô ra khoảng 1,5 – 2cm tùy loại vật liệu và phương án thi công.

Tuy nhiên, không nên thiết kế gờ quá lớn vì có thể làm người sử dụng vướng chân khi bước lên xuống. Đối với cầu thang lát đá, gỗ hoặc sử dụng vật liệu có bề mặt trơn, phần mũi bậc cũng nên được xử lý chống trượt để tăng độ an toàn.

Kích thước chiếu nghỉ cầu thang

Chiếu nghỉ là khu vực nằm giữa hai vế thang, có tác dụng thay đổi hướng di chuyển và tạo khoảng dừng khi người dùng đi cầu thang.

Đối với cầu thang có nhiều bậc, việc bố trí chiếu nghỉ giúp giảm cảm giác mệt mỏi và tạo sự thuận tiện trong quá trình di chuyển. Chiếu nghỉ cũng thường được sử dụng tại vị trí cầu thang đổi hướng như cầu thang chữ L hoặc chữ U.

Về nguyên tắc thiết kế, chiều rộng chiếu nghỉ không nên nhỏ hơn chiều rộng vế thang. Với cầu thang gia đình có chiều rộng khoảng 90cm, chiếu nghỉ nên có kích thước tương ứng hoặc lớn hơn tùy mặt bằng.

Không nên chỉ căn cứ cứng nhắc vào một số lượng bậc nhất định để bố trí chiếu nghỉ. Khoảng cách giữa các chiếu nghỉ cần được tính toán dựa trên tổng chiều cao tầng, số bậc, chiều dài vế thang và đặc điểm sử dụng của công trình.

Tại sao nên thiết kế kích thước cầu thang nhà ở đúng chuẩn? 

• Đảm bảo an toàn: Kích thước bậc, độ dốc và chiều cao lan can phù hợp giúp hạn chế nguy cơ trượt ngã khi lên xuống.
• Tạo cảm giác thoải mái: Bậc thang có chiều cao và chiều sâu hợp lý giúp bước chân tự nhiên, giảm mỏi khi di chuyển.
• Tối ưu diện tích: Thiết kế đúng kích thước giúp tận dụng không gian hiệu quả, đặc biệt với nhà phố hoặc nhà có diện tích nhỏ.
• Thuận tiện khi sử dụng: Cầu thang đủ rộng sẽ giúp việc di chuyển giữa các tầng và vận chuyển đồ đạc dễ dàng hơn.
• Tăng tính thẩm mỹ: Kích thước cân đối giúp cầu thang hài hòa với tổng thể kiến trúc và nội thất ngôi nhà.
• Hạn chế chi phí sửa chữa: Tính toán đúng ngay từ đầu giúp tránh phải tháo dỡ, điều chỉnh cầu thang sau khi hoàn thiện.
• Phù hợp với nhu cầu gia đình: Có thể thiết kế kích thước phù hợp với trẻ em, người lớn tuổi và số lượng người sử dụng trong nhà.

Xem thêm: 7 loại hoa tuyệt đẹp nở quanh năm trang trí sân vườn

Việc tuân thủ tiêu chuẩn kích thước cầu thang nhà ở trong xây dựng không chỉ giúp công trình có tính thẩm mỹ mà còn đảm bảo sự an toàn, thuận tiện trong quá trình sử dụng. Khi thiết kế, cần cân đối hợp lý giữa chiều rộng, chiều cao bậc, chiều sâu mặt bậc, độ dốc và khoảng thông tầng để phù hợp với diện tích cũng như nhu cầu của gia đình. Một cầu thang được tính toán đúng ngay từ đầu sẽ giúp tối ưu không gian, hạn chế các rủi ro khi di chuyển và mang lại sự thoải mái cho người sử dụng.

Tham khảo ngay các sản phẩm đang được bán chạy nhất tại Vua Nội Thất

Tủ giày dép cửa lật giá rẻ TGD06

1,858,000 ₫

Mua ngay

Ghế sofa đơn bọc da cao cấp GL70

7,960,000 ₫

Mua ngay

Bàn trang điểm có gương lật BTD23

5,880,000 ₫

Mua ngay

Ghế mây ngoài trời chống nắng BGNT07

4,095,000 ₫

Mua ngay

Bộ bàn ghế nhựa giả mây ngoài trời BGNT05

15,550,000 ₫

Mua ngay

Kệ để giày bằng gỗ cao cấp TGD04

4,500,000 ₫

Mua ngay

Sofa bed khung sắt giá rẻ SB01

1,875,000 ₫

Mua ngay

Bàn đầu giường hình nấm TTT77

1,890,000 ₫

Mua ngay

Ghế bập bênh khung gỗ đan mây GL38

8,106,000 ₫

Mua ngay

Đèn thả bàn ăn sang trọng DTT31

6,850,000 ₫

Mua ngay

Giường sofa gấp đa năng GN10

6,895,000 ₫

Mua ngay

Tủ đựng đồ nhà bếp đa năng TCB09

6,990,000 ₫

Mua ngay

Vuanoithat - Cung cấp nội thất cao cấp đẹp hiện đại cho phòng khách, phòng ăn, phòng làm việc, phòng ngủ cho gia đình, khách sạn...Được khách hàng tin dùng tại Việt Nam.